بررسی دلایل آغاز کشورگشاییهای [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] بزرگ
یکی از مهمترین مواردی که درباره اقدامات [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] قابل بررسی است، علت کشورگشاییهای [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] بزرگ میباشد. آنچه در بررسیهای تاریخی، مورد توجه قرار میگیرد، اتحاد سه کشور لودیه، بابل و مصر علیه ایران است که قصد حمله به قلمروی [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] را داشتند و کوروش به آنها واکنش نشان داد.پیش از هر چیز باید توجه داشت که همه وسعت قلمروی کوروش، به دلیل تصرفات خود او نبود. کوروش توانست بدون جنگ خاصی سرزمین وسیع [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] را به فرمان خود در آورد. بر اساس رویدادنامه نبونئید، پادشاه [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] با سپاهیانش به کوروش یورش برد اما سپاهیان [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] بر پادشاه خود شوریدند و پادشاه [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] را تحویل کوروش دادند (نک: رویدادنامه نبونئید، ستون ۲، بند های ۱ و ۲).با توجه به این موضوع میتوان کوروش را پادشاه مشروع ماد دانست. حتی به گفته مورخان یونانی، پدربزرگ مادری کوروش، شاهنشاه پیشن ماد بود. اگر از پیوند خویشاوندی کوروش با مادها هم صرف نظر کنیم، چنین مینماید که مادها پادشاهی کوروش را پذیرفته بودند.[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] ماد تأثیر بسیار زیادی در شاهنشاهی هخامنشی گذاشت و به عبارتی میتوان هخامنشی را ادامه ماد دانست.دیگر تصرفات کوروش هم به دلیل حملات دیگر کشورها به ایران و یا اتحاد آنها علیه کوروش و خطر آفرینی آنها بوده است. پژوهش گران اتفاق نظر دارند که آستیاگ (پادشاه ماد) و کرزوس (پادشاه لودیه) در ابتدا قصد حمله به کوروش را داشتند. کوروش اگر صرفاً قصد جهانگیری و کشورگشایی داشت، میتوانست با توجه به قدرتی که به دست آورده بود، به راحتی هند، مصر و حتی تمام سرزمینهای یونانی نشین را از آن خود کند.حسن پیرنیا درباره اتحاد قدرتهای بزرگ منطقه علیه ایران در زمان کوروش نوشته است که تسخیر ماد باعث تشویش دول همجوار و غیر همجوار گردید. سه دولت نامی آن زمان یعنی لودیه، بابل و مصر داخل مذاکره شدند که در مقابل کوروش اتحاد سه گانهای تشکیل دهند. بدین ترتیب کرزوس، پادشاه لودیه، نبونئید، پادشاه بابل نو و آماسیس دوم، پادشاه مصر علیه کوروش هم پیمان شدند (پیرنیا، ۱۳۶۲: ص ۸۴).نباید که در این جا بشکیبیم و چشم به راه دشمن باشیم تا آید و تازد به زادبوم مان و ویران کند این مرز را، نه، بر ماست که بر وی بتازیم، به بیش ترین شتاب، و جنگ را به زادبوم ایشان کشانیم (گزنفون، دفتر ۳، بخش ۳، بند ۱۴).
تأکید اصلی گزنفون در کوروش نامه بر روی منش کوروش بوده است و بینش کوروش درباره اقدام پدافندی را به زیبایی ترسیم کرده است. این اندیشه بعد از پیروز یافتن کوروش بر دشمنان هم به چشم میخورد:ما این کشوران به بیداد نگشوده ایم، ما به ستم دست نیانداختیم بر دیگر کشوران و به زور نتاختیم بر آنها، که بر ما تاختند دیگران و ما به پدافند خویش ایستادیم (گزنفون، دفتر ۷، بخش ۵، بند ۷۸).
«به ستم دست نیانداختن بر دیگر کشوران»، در استوانه کوروش و حتی رویدادنامه نبونئید هم به چشم میخورد. به نظر میرسد کوروش علاقه به شکست دشمنانش بدون خون ریزی و جنگ داشته است. همانطور که سربازان پادشاه ماد به کوروش پیوستند و سرزمین ماد به زیر فرمان کوروش در آمد.پیش از این اشاره شد که پژوهش گران اتفاق نظر دارند که آستیاگ (پادشاه ماد) و کرزوس (پادشاه لودیه) در ابتدا قصد حمله به کوروش را داشتند، اما پس از شکست کرزوس کماکان خطر برای کوروش باقی ماند. طبیعی است که اتحاد دوباره قدرتهای بزرگ منطقه یعنی بابل و مصر -که سابقه اتحاد علیه ایران را داشتند- میتوانست خطر آفرین باشد اما این بار نارضایتیهای داخلی بابل باعث فتح این شهر شد.چنین مینماید که اشخاصی در داخل بابل از کوروش خواستند که به این شهر حمله کند و شرایط نابسامان آنها را پایان دهد. این مورد را از گفتههای مورخان میتوان یافت همانطور که از شخصی به نام گوبریاس سخن به میان میآید که از کوروش میخواهد بابل را تسخیر کند. اما به هر حال استوانه کوروش به روشنی نارضایتی در بابل را مشخص میکند؛ آنجا که احتمالا از زبان یک راوی بابلی گفته میشود:پانویس:
* مجید خالقیان، دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه تهران.بنمایهها و یارینامهها:
– ارفعی، عبدالمجید (١٣۶۶). «فرمان [ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ] بزرگ». فرهنگستان ادب و هنر ایران. شماره ٩.
برچسب:
نویسنده: محمد رضا جوادیان